Ουράνιες συντεταγμένες

Οι Ουράνιες συντεταγμένες, ή ουρανογραφικές συντεταγμένες, είναι εκείνες που προσδιορίζουν τη θέση ενός ουρανίου σώματος στην ουράνια σφαίρα, οι οποίες και είναι αντίστοιχες με τις γεωγραφικές συντεταγμένες ενός τόπου στην επιφάνεια της Γήινης σφαίρας.

Το σύστημα των συνταταγμένων αυτών βασίζεται στον ουράνιο ισημερινό και εξ αυτού του λόγου ονομάζονται επίσης και ισημερινές συντεταγμένες. Οι ουράνιες ή ισημερινές συντεταγμένες είναι η απόκλιση αστέρος ή κλίση "δ" που μετριέται σε μοίρες, και η αστρική ωρική γωνία, που επίσης μετριέται σε μοίρες, όπου όμως αντί της δεύτερης, ειδικότερα οι αστρονόμοι κάνουν χρήση την "ορθή αναφορά", (RA) που μετριέται σε χρόνο (00h 00' 00") με αρχή μέτρησης από το εαρινό ισημερινό σημείο.

Πηγές: βικιπαίδεια, astronomia.gr

Φαινόμενη περιστροφή της ουράνιας σφαίρας

Παρατηρώντας τον ουρανό μια καθαρή νύχτα βλέπουμε διάφορους αστερισμούς να σχηματίζονται πάνω στην ουράνια σφαίρα. Εάν παρατηρήσουμε προσεκτικά, για κάποιο χρονικό διάστημα, διαπιστώνουμε ότι οι αστερισμοί δεν μένουν ακίνητοι αλλά φαίνεται να κινούνται γύρω από την Γη. Η αλήθεια είναι ότι η κίνηση αυτή είναι της Γης γύρω από τον εαυτό της και όχι των αστερισμών αυτών. Η ψευδαίσθηση αυτή που δημιουργείται στον παρατηρητή (δηλαδή ότι τα αστέρια κινούνται) ονομάζεται φαινόμενη περιστροφή της ουράνιας σφαίρας.

Πηγή: Παρατηρησιακή Αστρονομία (σημειώσεις πανεπιστημιακών μαθημάτων)

Ουράνια σφαίρα

Πόσες φορές έχει τύχει να κοιτάξετε τα αστέρια του ουρανού; Αλήθεια, όλα αυτά πού βρίσκονται; Ο κάθε παρατηρητής κοιτάζοντας τα άστρα έχει την ψευδαίσθηση ότι βρίσκονται τοποθετημένα στην εσωτερική επιφάνεια μιας σφαίρας. Η σφαίρα αυτή ονομάζεται ουράνια (σφαίρα). Κέντρο της αποτελεί ο ίδιος ο παρατηρητής.

O άξονας περιστροφής της Γης τέμνει την ουράνια σφαίρα σε δύο σημεία που ονομάζονται βόρειος και νότιος πόλος αντίστοιχα. Ο μεγαλύτερος κύκλος που είναι κάθετος στα σημεία αυτά ονομάζεται ουράνιος ισημερινός ο οποίος συμπίπτει με το επίπεδο του γήινου ισημερινού.

Κάθε κύκλος που διέρχεται από τους πόλους λέγεται μεσημβρινός. Εάν ο παρατηρητής κοιτάξει κατακόρυφα προς τα πάνω βλέπει το σημείο Ζενίθ ενώ εάν κοιτάξει κατακόρυφα προς τα κάτω βλέπει το σημείο Ναδίρ.

Τρεις είναι οι χαρακτηριστικές θέσεις που μπορεί να λάβει η Ουράνια σφαίρα σε σχέση πάντα με την επίγεια θέση του παρατηρητή, δηλαδή οι θέσεις του ουράνιου άξονα προς το ζενίθ του παρατηρητή.

• Κάθετη θέση Ουράνιας σφαίρας
• Παράλληλη θέση Ουράνιας σφαίρας και
• Πλάγια θέση Ουράνιας σφαίρας

Πηγές: el.wikipedia.org, Παρατηρησιακή Αστρονομία (σημειώσεις πανεπιστημιακών μαθημάτων)